Woensdag 8 april 2020

De zorgsector na de pandemie

Geschreven door Eddy Persyn op 21-03-2020

Beste Lezers, het eerste en belangrijkste is iedereen een goeie gezondheid toewensen. In deze Corona tijden zowat het belangrijkste dat een mens kan bezitten: een goede gezondheid. Tot nader order doet België het lang niet zo slecht; zeker niet als je de toestanden in Italië en Spanje ziet. Afschuwelijk, schrikwekkend … daar zijn geen woorden voor, gewoon niet te bevatten. De situatie in Lombardije is een echte oorlogszone, maar dan één met een onzichtbare vijand, een genadeloze vijand.

Die beelden roepen bij mij herinneringen op in wat nu een ander leven lijkt: nl. mijn opleiding als reserve onderofficier in de Medische Dienst verbonden aan het militair hospitaal van Soest (Duitsland) eind jaren zeventig. Onze opleiding kregen we o.a. van dokters, patholoog, kinesist, apotheker en ander medisch opgeleiden. Die opleiding was uiteraard in een militaire context waar bijna per definitie slachtoffers vallen. We kregen foto’s te zien van zware verwondingen, veroorzaakt door allerhande wapentuig, met de nodige duiding om ons voor te bereiden op oorlogssituaties. We leerden instructies om als ambulancier te functioneren in moeilijke omstandigheden zowel in eerstelijns evacuatie (wat betekent basis eerste hulp en de gewonden van het slagveld afvoeren), in tweede - en derdelijns evacuatie om gewonden en zieken te transporteren naar veldhospitalen en ziekenhuizen in het hinterland zoals dat toen werd genoemd. De werkwijze en structuren zullen nu ongetwijfeld anders zijn, nog efficiënter en vooral beter toegerust met de hedendaagse ultra moderne middelen (mag ik althans hopen na al die besparingsrondes).

Door de huidige pandemie herinnerde ik mij de les van de triage, hoe we ons als ambulance dienst moesten organiseren bij het evacueren, zeg maar afvoeren, van de gewonden naargelang de verwondingen, naargelang de gevechtssituaties: klassieke oorlogsvoering, nucleair, bacteriologisch of chemisch. De laatste twee waren voor mij het afschrikwekkendst. Je ziet het niet, je hoort het niet, je ruikt het niet, maar het is daar! De snelheid en de efficiëntie van de evacuatie is medebepalend voor het al dan niet overleven van de gewonden. De artsen, in de triage centra direct achter het front, bepalen wie eerst getransporteerd wordt en wie blijft liggen. We kregen simulaties te zien in de verschillende omstandigheden maar ook met soms heel realistische films o.a. van de Amerikanen in Vietnam. Daar is zowat alles in oorlogsvoering uitgeprobeerd met uitzondering van nucleaire en bacteriologische wapens.   

Toen leek dat een ver van ons bed show en relativeerden we een en ander daar de koude oorlog reeds op zijn retour was. Maar nu komt dit wel heel dichtbij als je de beelden van Italië ziet. Eigenlijk had ik nooit gedacht om dergelijke tijd ooit mee te maken. Zo zie je maar…

Een medisch apparaat die door de jaren heen systematisch door besparingen, economische noodwendigheden, optimalisatie van de middelen en rendement, enzoverder werd uitgekleed … en de Italiaanse (en ook Spaanse bevolking) betalen nu het gelag, zo blijkt nu. De grootste begrafenis ondernemer van Bergamo (120 000 inwoners) in Noord-Italië verklaarde gisteren 20 maart in een interview, dat in de laatste 10 dagen een volledige generatie door COVID 19 is weggeveegd. Er zijn onvoldoende kisten, het leger wordt ingezet om de lijken te transporteren, er is onvoldoende capaciteit in de crematoria, het menselijke aspect van afscheid nemen is onbestaand geworden,… Dit zal sporen nalaten, diepe sporen in die samenleving, steden, dorpen, families…

Hier in België behoren we met onze medische infrastructuur, tot de gelukkigen op wereldvlak; dit met één van de best geoutilleerde, algemeen toegankelijke, medische voorziening en een ruim en goed opgeleid personeelsbestand. Met de huidige pandemie blijkt dit een ware zegen voor het land en zijn bevolking.

Voor hoelang nog? Bij de vorming van de huidige Vlaamse regering waren besparingen en efficiëntie oefeningen de code woorden op alle niveaus en zeker ook in de zorg: aantal bedden moet naar beneden, om kostenbesparend te werken moeten de verschillende diensten per regio gecentraliseerd worden enz. Voor alle duidelijkheid waren in voorgaande regeringen, zowel regionaal als federaal, reeds de nodige besparingsrondes  gepasseerd. De witte woede heeft de laatste jaren reeds meerdere keren de straat opgetrokken met slogans als ‘genoeg is genoeg’, ‘we zitten op ons tandvlees’ en ga zo maar door. Heel wat zorginstellingen kunnen niet meer functioneren zonder een leger vrijwilligers. Met die laatsten is er niks mis mee, wel dat de zorgsector zonder hen géén optimale zorg méér kan verstrekken. Vraag maar na op de werkvloer van de zorg.

Ik kijk uit naar het snelst mogelijke einde van deze pandemie met zo weinig mogelijk slachtoffers. Terzelfdertijd vraag ik me af hoelang het zal duren eer de eerste ‘cynische’ politicus na deze pandemie bij het opmaken van de rekeningen, ‘de zorg’ een rits besparingsmaatregelen zal opleggen? Dat dit eraan zit te komen lijkt mij bijna een certitude.

Eén van de voorzitterskandidaten bij een interne verkiezing van een politieke partij (zetelt zowel in de huidige regionale als federale regering) heeft in zijn visietekst letterlijk staan: ‘het overheidsbeslag moet beperkt worden tot 50%’. Sommige inkomens, lees hogere, zitten daarboven. Dus is dit een gegarandeerde besparingsoperatie én een vergroten van de ongelijkheid én het verder uitkleden van de overheid, indien dit op tafel wordt gelegd. Alleen reeds het feit dat dergelijke denkpistes in politieke kringen opgang maakt, doet mij het ergste vermoeden. Dan is er nog de kost van de huidige maatregelen om de pandemie en de economische gevolgen te beteugelen.

Laat ons dan maar hopen, voor al die mensen die zich nu voor het algemeen welzijn uit de naad werken met gevaar voor eigen gezondheid, zelfs leven, en voor de bevolking in het algemeen, dat dit vermoeden bij een vermoeden blijft.