Zaterdag 7 december 2019

Perceptie, framing, feiten, verkiezingen

Geschreven door Eddy Persyn op 17-05-2019

De verkiezingen komen eraan. Dat weet onderhand wel iedereen. In België spelen de verkiezingen op regionaal, nationaal en supranationaal niveau. In de meeste andere Europese lidstaten zijn er deze maand enkel Europese verkiezingen.

De partijcongressen, partijprogramma’s en het hengelen naar media aandacht om zo efficiënt mogelijk de eigen boodschap te verspreiden is het mantra van de politiek op dit moment. De vele manieren waarop dit gebeurt, is op zijn minst even boeiend als de boodschap zelf.

Toegegeven, als je stem, boven het slavenkoor van Nabucco moet uitkomen, dien je een verdomd goeie tenor of sopraan te zijn want anders gaat de stem schel, toonloos of vals gaan klinken en gaat de inhoud van het libretto verloren.

Het libretto is de verhaallijn van de opera. Vooral de kwaliteit van de passie en de technische vaardigheid van de tenor gecombineerd met de interactie van de sopraan tegenover het kader van de ondersteunende stemmen geven het libretto, het verhaal; body, inhoud en vooral… levensechtheid, het gevoel van ‘erbij te horen’ gewoon mee te gaan in de intensiteit van het verhaal. Voorwaar geen sinecure. Ervaring, kracht, zeker zijn van je rol, zeker zijn van je kunnen, vertrouwen op het orkest en de regisseur en vooral het doorgronden van je tegenpool in het stuk om je verhaal; je personage kleur en diepgang te geven zodat het publiek zich laat meevoeren in de passie van het verhaal…

Op het einde van de voorstelling komt het verdict van het publiek: is het een warm applaus, of is het een daverend applaus, of is het een overweldigend applaus, of is het de ultieme staande ovatie; dit is de graadmeter van je metier, van je betrokkenheid, van je kennis en overtuiging om het publiek mee te voeren in je verhaal, in je visie.

‘Real life politics’ luistert wel naar die termen en speelt ook het spel; alleen zijn er nog andere, maar onzekere spelers, minder bekende factoren net naast of zelfs op het podium: zoals bijvoorbeeld media.  Gaan zij mee in de verhaallijn, gaan zij akkoord met de accenten, volgen zij de ‘leading voice’, of volgen zij het libretto, of de eigen interpretatie van dat libretto, mengen zij zich onder het koor om de samenhang te verstoren … om de kern van het libretto bloot te leggen, los van regisseurs interpretaties maar staalhard naar het hart van het verhaal …

De rol van de toeschouwer wordt niet gemakkelijker. Hij hoort stilaan dissonanten in het koor; soms amper hoorbaar maar soms ook fel en storend en het libretto vertroebelend; de boodschap verwaterend tussen de dissonanten. Dit laatste tot wanhoop van de regisseur en zijn tenor die alsnog proberen de kern van het libretto te vertolken.  Het brengen van de kern  van hun verhaal wordt moeilijker te brengen wegens de storende dissonanten die hun contact met het publiek vertroebelen, afzwakken of zelfs net niet verbreken; een ware nachtmerrie voor de regisseur en zijn tenor en bij uitbereiding zijn crew.  Deze laatste versie is de nachtmerrie voor elke regisseur, voor elke tenor of sopraan en zelfs voor de ondersteunende stemmen.     

Politiek is een teamsport met een aantal ploegen die varianten op het libretto brengen maar daarin niet altijd meer de controle behouden, of die zelfs in extremere gevallen verliezen. Dan hoort het publiek het verhaal niet meer, of mist het de kern en wordt de scheiding tussen de teams wollig, minder duidelijk of gewoon onduidelijk.

De media en hun invloed valt dus niet te onderschatten, integendeel, en als een regisseur dit handig weet in te passen, komt zijn boodschap vooralsnog door, soms in een gewijzigde versie, of een krachtiger en maar dan weer minder genuanceerde versie. Perceptie en framing zijn hier dan niet veraf meer. Handige regisseurs voorzien dit en passen hun discours in dit plaatje aan om zo het publiek het idee van de boodschap, hun boodschap zonder tegenspraak, toch in de mainstream te maneuvreren.

Populisten weten als geen ander om de mainstream te bespelen en zo het libretto op een gefilterde en hier en daar zelfs op een ingekorte versie of erger op een verbogen tot zelfs geplooide versie te brengen.  Zo weten zij het publiek te vangen door de eenvoud, de bijna simplistische toonvorming, zonder respect voor het origineel en zijn inhoudelijke sterkte, met enkel het vernis van een geoefende, maar slechts technische tenor, die de nuances en de gevoeligheden op geen enkel moment correct weet weer te geven